| Μια πόλη αναζητεί πράσινο |
 |
 |
 |
| Πέμπτη, 24 Σεπτέμβριος 2009 00:00 |
|
Μια πόλη αναζητεί πράσινο
Ευδοξία - Εύα Καϊλή
Με μία και μόνη ματιά στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης κάθε κάτοικος, και δυστυχώς κάθε επισκέπτης, οδηγείται στην ίδια διαπίστωση: η πόλη ασφυκτιά! Το πρόβλημα της έλλειψης ελεύθερων χώρων πρασίνου και αναψυχής έχει ξεφύγει πλέον από το πεδίο της αισθητικής και αποτελεί ζήτημα ποιότητας ζωής των πολιτών. Σε μία πόλη που κρατά τραγικές πρωτιές στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση και μία από τις χαμηλότερες θέσεις σε σχέση με την έκταση πρασίνου που αναλογεί σε κάθε κάτοικο (η παγκόσμια οργάνωση υγείας του ΟΗΕ θέτει ως ελάχιστο αποδεκτό όριο τα 8-10 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο, αλλά το Π.Σ Θεσσαλονίκης βρίσκεται μακριά από το όριο αυτό), θα περίμενε κανείς μια ριζική αλλαγή στη νοοτροπία αξιοποίησης ελεύθερων και εν δυνάμει ελεύθερων χώρων, ιδίως όταν αυτοί βρίσκονται εντός κατοικημένων περιοχών. Εντούτοις, ενώ υπάρχουν λύσεις που μπορούν με το κατάλληλο σχέδιο να οδηγήσουν σε μια βελτίωση της εικόνας που παρουσιάζει σήμερα το πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης, και αναφέρομαι στα μη χρησιμοποιούμενα από το Υπουργείο Άμυνας στρατόπεδα σε διάφορα σημεία της πόλης, οι πολίτες πολλών Δήμων φαίνεται πως χρειάζεται να δώσουν για ακόμα μία φορά μια μάχη για το αυτονόητο. Ήδη από το 1985 ο νόμος για το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Θεσσαλονίκης προέβλεπε την απομάκρυνση των στρατοπέδων από το πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης για την εξασφάλιση ελεύθερων χώρων, ενώ ο πιο πρόσφατος νόμος 2745/99 ρύθμισε την διαδικασία, καθώς και τους απαιτούμενους όρους και δεσμεύσεις παραχώρησής τους στους οικείους Δήμους, και προβλέπει απόδοση τουλάχιστον του 50% της έκτασης για αστικό πράσινο. Στρατόπεδα όπως το «Κόδρα» στην Καλαμαριά, το «Καρατάσου» στην Πολίχνη, το «Νταλίπη» στην Καλαμαριά, τα «Φαρμάκη» και «Κακιούση» στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης, το «Μυστακίδου» πλησίον του Νέου Σιδηροδρομικού Σταθμού, τα οποία είτε δεν χρησιμοποιούνται πλέον από το ΥΠΕΘΑ είτε στεγάζουν ολιγάριθμες υπηρεσίες του στρατού, αποτελούν μερικά μόνο από τα παραδείγματα χώρων που πρέπει να αποδοθούν στην διαχειριστική εξουσία των οικείων Δήμων προκειμένου, μέσω της αξιοποίησης τους ως χώρων πρασίνου και αναψυχής, να αποτελέσουν το πρώτο βήμα σε μια συνολική προσπάθεια ανάπλασης της εικόνας της πόλης. Στα πλαίσια, μάλιστα, ενός συνολικού σχεδιασμού με γνώμονα το σεβασμό του φυσικού τοπίου και του ανθρώπου μέσα στο αστικό περιβάλλον δεν θα πρέπει να αφήσουμε απ’ έξω ούτε χώρους όπως οι εγκαταστάσεις του 424 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου και της ΔΕΘ στο κέντρο της πόλης. Όπως προσπάθησα να αναδείξω με σειρά ερωτήσεων μου στη Βουλή, αλλά και σε συναντήσεις με τον Υπουργό Άμυνας, η μετατροπή των στρατοπέδων αυτών σε αστικά πάρκα θα διπλασίαζε το κατά κεφαλή πράσινο για τους κατοίκους του πολεοδομικού συγκροτήματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Υπηρεσίας Πρασίνου του Δήμου Σταυρούπολης, αναλογούν μόλις 3,80 τμ πρασίνου σε κάθε κάτοικο, ενώ σε περίπτωση που αποδοθεί στο Δήμο το στρατόπεδο «Παύλος Μελάς» για την αξιοποίησή του ως χώρου πρασίνου και αναψυχής η αναλογία ανεβαίνει στο υψηλό 14,33 τμ ανά κάτοικο. Τα στρατόπεδα συνιστούν κομβικά στοιχεία για ευρύτερες αστικές αναπλάσεις και η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει να θυσιαστεί σε καμία άλλη σκοπιμότητα. Είναι τουλάχιστον αποκαρδιωτικό να βλέπει κανείς ποικιλοτρόπως αξιοποιήσιμους ανοικτούς χώρους και να σκέφτεται την τσιμεντοποίηση, το ξεπούλημα ή τον τεμαχισμό, και όχι ένα ανοικτό πάρκο αναψυχής, ένα χώρο πολιτισμού και αθλητισμού, μια πηγή οξυγόνου για την πόλη. Το ευτυχές είναι ότι οι τοπικές κοινωνίες εκφράστηκαν και τάχθηκαν υπέρ της «πράσινης» αξιοποίησης των στρατοπέδων και της ομαλής πολεοδομικής του ένταξης με τις γειτονίες της πόλης. Με μια τέτοια λογική πρέπει να αντιμετωπιστούν όλες οι πτυχές της απόδοσης των στρατοπέδων στους Δήμους. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι όταν το σχετικό πρωτόκολλο για την παραχώρηση των στρατοπέδων στους Δήμους κάνει λόγο για αστική χρήση του ποσοστού (15%) που θα παραμείνει στο Υπουργείο Άμυνας, πρέπει να ερμηνεύσουμε τον όρο «αστική χρήση» με ευρύτητα και να μην περιοριστούμε μόνο στη δυνατότητα κατασκευής στρατιωτικών οικιών. Το μόνο που μένει είναι να εισακουστεί η φωνή των δημοτών και από την κυβέρνηση και να μείνουν τα στρατόπεδα μακριά από κάθε μικροπολιτική σκοπιμότητα, μακριά από λογικές πρόσθετης δόμησης και κατακερματισμού των εκτάσεων και παραχώρησης μόνο τμημάτων στους όμορους Δήμους. Οφείλουμε επιτελούς να κινηθούμε στο δρόμο της δημιουργίας ουσιαστικού πολιτισμού, αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα που παρουσιάζεται με τρόπο που να εξυπηρετεί τις ανάγκες των πολιτών για ανοιχτούς και ελεύθερους χώρους πρασίνου, όπου μπορούν να αναπτυχθούν και ήπιες δράσεις πολιτισμού και αθλητισμού. Οφείλουμε ν’ απαιτήσουμε ν’ αποδοθούν τα στρατόπεδα στην διαχειριστική εξουσία των Δήμων και να διεκδικήσουμε ώστε μερικοί από τους τελευταίους ελεύθερους χώρους της πόλης μας, ν’ αποδοθούν στην χρήση των πολιτών για την απαραίτητη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας. |