| Τα "Freakonomics" και η "Ντάμα Κούπα" - Άρθρο στο ellispoint.gr |
 |
 |
 |
| Πέμπτη, 22 Απρίλιος 2010 17:23 |
|
Εύα Καϊλή και Δημήτρης Χασομέρης - Ψαρράκης* Στο καταπληκτικό παραμύθι «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» υπάρχει μία πολύ δυνατή σκηνή: Η Αλίκη κυνηγούσε την Ντάμα Κούπα, αλλά όσο κι αν έτρεχε, ποτέ δεν κατάφερνε να τη πλησιάσει. Όσο επιτάχυνε η Αλίκη, τόσο επιτάχυνε και η Ντάμα Κούπα ώστε να μην μειώνεται ποτέ η απόστασή τους. Αφού έκαναν ένα μεγάλο κύκλο, όταν επέστρεψαν στο σημείο απ' όπου είχαν ξεκινήσει, η Αλίκη σαστισμένη διαπίστωσε ότι παρά το τρέξιμό της, ήταν σαν να μην είχαν ξεκινήσει ποτέ. Τότε η Ντάμα Κούπα είπε με το επιτιμητικό ύφος της στην αγανακτισμένη Αλίκη: «Χρειάζεται να τρέξεις όσο πιο γρήγορα μπορείς αν θέλεις να μείνεις στο ίδιο σημείο.» (!) Αυτή τη σκηνή τη χρησιμοποίησαν επιστήμονες της εξελικτικής βιολογίας σαν παράδειγμα για να αναπαραστήσουν την «κούρσα εξοπλισμών» μεταξύ των ανταγωνιστικών ειδών στο ζωικό βασίλειο. Το ίδιο φαινόμενο οι πολιτικοί αναλυτές το ονομάζουν "red-queen effect". Τους τελευταίους μήνες η Ελλάδα μοιάζει να βρίσκεται μπλεγμένη σε ένα παρόμοιο κυνηγητό. Κυνηγάει τους κερδοσκόπους των διεθνών κεφαλαιαγορών και κυνηγιέται από τους αξιωματούχους της ΕΕ και των οργάνων της. Τρέχει για να καλύψει ελλείμματα οικονομικής διαχείρισης και ελλείμματα πολιτικής δεκαετιών. Και όμως οι αποστάσεις των spread δεν μειώνονται με τίποτα. Η εμμονή των κερδοσκόπων να μην «πείθονται» για την θετική δυναμική στην οικονομία μας, φαντάζει με ένα φρικιαστικό οικονομικό παράδοξο που, πολύ εύκολα, ο οικονομολόγος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγο, Steven Levitt, θα μπορούσε να συμπεριλάβει στο best seller του, "Freaconomics" (οικονομικά της φρίκης). Πάρα πολλοί συμπολίτες μας βιώνουν αυτή τη φρίκη. Συχνά ακούμε φίλους μας να λένε: «Τσάμπα ματώνουμε, τσάμπα τρέχουμε, όλα είναι χαμένος κόπος, δεν αλλάζει η κατάσταση, δεν αλλάζει η αγορά, δεν αλλάζει η Ελλάδα.». Είναι πράγματι τρομακτικό και ψυχοφθόρο να τρέχεις με όλη σου τη δύναμη, να ιδρώνεις, να εξαντλείσαι, και όμως, να νοιώθεις ότι βρίσκεσαι στο ίδιο σημείο. Είμαστε όμως στο ίδιο σημείο; Το γεγονός ότι φαινομενικά δεν πετύχαμε κάτι χειροπιαστό, μιας και συνεχίζουμε να δανειζόμαστε με επαχθείς όρους, δεν σημαίνει ότι δεν τρέξαμε, δεν σημαίνει ότι δεν επιδιώξαμε να κινηθούμε προς τον σωστό στόχο. Και το σημαντικότερο, δεν σημαίνει ότι βρισκόμαστε στο ίδιο σημείο. Πιστεύω ότι τους τελευταίους μήνες έγινε σημαντική πρόοδος. Μπήκε ένα συγκεκριμένο σχέδιο μάχης σε εφαρμογή. Μέχρι τώρα, στην καλύτερη των περιπτώσεων, τα «σχέδια» αναγγέλλονταν αλλά δεν προχωρούσε κάτι. Ένα πολιτικό και οικονομικό πλάνο όμως, πρέπει να μπει σε εφαρμογή. Αν δεν μπει σε εφαρμογή, τότε δεν είναι πλάνο. Είναι απλώς διακήρυξη προθέσεων εσωτερικής κατανάλωσης. Πρέπει να διακρίνουμε τις στοχεύσεις στο πλάνο μας. Αυτές οι στοχεύσεις λειτουργούν αναγκαστικά σε δύο επίπεδα. Πριν μπούμε στη διαδικασία να «φτάσουμε τη Ντάμα Κούπα» θα πρέπει να μπούμε στη λογική ότι πρέπει να «την κυνηγήσουμε». Πρέπει να «τρέξουμε» προς τη σωστή κατεύθυνση. Πρέπει να διευκολύνουμε το «τρέξιμό» μας πετώντας από πάνω μας «βαρίδια» συμπεριφορών και πρακτικών που σέρναμε μαζί μας για δεκαετίες. Είναι τρομακτικό, αλλά αυτά τα βαρίδια, όσο αργοπερπατάγαμε, δεν μας ενοχλούσαν τόσο. Έγιναν όμως ανυπόφορα τώρα που πρέπει να τρέξουμε. Η απάντηση στο οικονομικό παράδοξο των "Freakonomics" που βιώνει η πατρίδα μας, δεν μπορεί να βρεθεί στις παθητικές διαπιστώσεις της Αλίκης και στις κυνικές παρατηρήσεις της Ντάμας Κούπα. Χρειάζεται δράση. Στη δεκαετία του 1950, ένα από τα πιο αγαπημένα παιδικά παραμύθια στις ΗΠΑ ήταν το "The cat in the hat". Ένας συμπαθητικός γάτος προσπαθούσε να λύσει τα μυστήρια που παρατηρούσε στο μικρόκοσμό του. Και για να το καταφέρει άρχισε με πείσμα και ενεργητικότητα να βάζει σε εφαρμογή τα σχέδια του μέχρι να φτάσει στο στόχο του: "plan A, plan B, plan C, plan D". Ο Νομπελίστας οικονομολόγος του Berkeley, o George Akerlof, στην εκτίμησή του για την παγκόσμια οικονομική κρίση, προτείνει στα κράτη να μιμηθούν τον γάτο του παραμυθιού και με το ίδιο πείσμα, να εφαρμόσουν σχέδια, και αν χρειαστεί να φτάσουν ακόμα και στο plan Ω, μέχρι να πετύχουν την έξοδο από τον φαύλο κύκλο του φαινομενικά ατελέσφορου «κυνηγητού». Και η πατρίδα μας, για πρώτη φορά έχει μία κυβέρνηση που είναι αποφασισμένη να «δημιουργήσει ακόμα και εικοστό πέμπτο γράμμα» στο ελληνικό αλφάβητο προκειμένου να κερδίσουμε το στοίχημα. Είναι ρεαλιστικό αν παραδεχτούμε την σοφία που κρύβουν τα παραμύθια καιι ας είμαστε αισιόδοξοι, γιατί μεταξύ των νέων ανθρώπων, παρά την έκταση και την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν λόγω της οικονομικής δυσπραγίας, δεν υπάρχει τόσο κλίμα οργής (αν και αυτό θα ήταν δικαιολογημένο από μέρους τους), αλλά υπάρχει αίσθημα ελπίδας ότι από αυτή τη κρίση θα βγούμε καλύτεροι και με λιγότερα από τα βαρίδια του παρελθόντος. Και οι ελπίδες των νέων δεν αποτελούν παραμύθια. *Πολιτικός επιστήμων - Κυβερνητική και Διεθνείς Σπουδές στο Harvard |
| Τελευταία Ενημέρωση ( Πέμπτη, 22 Απρίλιος 2010 17:26 ) |